Vlaanderen wil bidirectioneel laden versnellen: slimme laadpaal verplicht vanaf 2028

De maatregel maakt deel uit van de Vlaamse omzetting van verschillende Europese energierichtlijnen, waaronder RED III (Renewable Energy Directive). De Vlaamse Regering keurde het voorontwerp van decreet principieel goed. Het voorstel wordt nu voor advies voorgelegd aan onder meer de Vlaamse Nutsregulator, de SERV, Minaraad en de Vlaamse Toezichtcommissie voor de verwerking van persoonsgegevens.

Slim laden verplicht vanaf 2028

De meest concrete verandering is voorlopig die voor slim laden. Vanaf 1 januari 2028 moet ieder nieuw of vervangen niet-openbaar toegankelijk laadpunt voor elektrische voertuigen deze functionaliteit kunnen ondersteunen. Het gaat onder meer om laadpunten bij woningen en bedrijven die niet voor het grote publiek toegankelijk zijn.

Bij slim laden kan het laadvermogen van een elektrische auto dynamisch worden aangepast. De wagen hoeft daardoor niet noodzakelijk onmiddellijk aan maximaal vermogen te laden zodra hij wordt aangesloten. Het laadproces kan rekening houden met bijvoorbeeld de belasting van het elektriciteitsnet, de beschikbare capaciteit, elektriciteitsprijzen en het energieverbruik van een woning of bedrijf.

Dat wordt steeds belangrijker naarmate meer woningen overstappen op elektrische auto's, warmtepompen, zonnepanelen en thuisbatterijen. Wanneer grote aantallen elektrische auto's op hetzelfde moment beginnen te laden, kan de belasting op het lokale distributienet sterk oplopen. Andersom kunnen grote hoeveelheden zonne-energie op zonnige momenten voor hoge injectiepieken zorgen.

Slim laden kan een deel van die pieken verschuiven naar momenten waarop meer netcapaciteit of goedkope hernieuwbare elektriciteit beschikbaar is. De Vlaamse overheid ziet het dan ook als een manier om bijkomende netverzwaring zoveel mogelijk te beperken en de kosten daarvan onder controle te houden.

Boete van 2.000 euro per laadpunt

De nieuwe verplichting wordt ook afdwingbaar. Wanneer het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) vaststelt dat een laadpunt niet aan de eisen voldoet, krijgt de netgebruiker eerst een aanmaning en een termijn om de installatie in orde te brengen.

Wordt daarna nog altijd niet aan de verplichting voldaan, dan kan een administratieve geldboete van 2.000 euro per laadpunt worden opgelegd. Daarbij wordt opnieuw een termijn vastgelegd om de installatie alsnog conform te maken. Het betalen van de boete ontslaat de eigenaar dus niet van de verplichting.

Bidirectioneel laden volgt mogelijk later

Voor bidirectioneel laden kiest Vlaanderen voorlopig voor een andere aanpak. In tegenstelling tot wat uit sommige berichten zou kunnen worden afgeleid, betekent het nieuwe decreet niet dat elke nieuwe private laadpaal vanaf 2028 automatisch bidirectioneel moet kunnen laden.

Het voorontwerp geeft de Vlaamse Regering wel expliciet de bevoegdheid om die verplichting later in te voeren. Daarbij kan worden bepaald dat nieuwe en vervangen niet-openbare laadpunten zowel bidirectionele functionaliteiten als een koppeling met de digitale meter moeten ondersteunen. Een dergelijke beslissing moet worden onderbouwd door een beoordeling van de Vlaamse Nutsregulator.

De Vlaamse overheid erkent dat bidirectioneel laden zich vandaag nog in een relatief vroege ontwikkelingsfase bevindt en voornamelijk in pilootprojecten wordt toegepast. Daarom wordt nog geen concrete datum vastgelegd. Het regelgevende kader wordt nu wel voorbereid, zodat Vlaanderen sneller kan schakelen zodra de technologie en markt voldoende ontwikkeld zijn.

Elektrische auto wordt een grote thuisbatterij

Het potentieel van bidirectioneel laden is aanzienlijk. Bij een klassieke laadpaal stroomt elektriciteit uitsluitend van het elektriciteitsnet naar de batterij van de auto. Bij bidirectioneel laden kan de energiestroom ook worden omgekeerd.

Bij Vehicle-to-Home (V2H) wordt de autobatterij gebruikt om een woning van elektriciteit te voorzien. Een elektrische auto kan bijvoorbeeld overdag overtollige zonne-energie opslaan en die 's avonds opnieuw aan de woning leveren.

Vehicle-to-Grid (V2G) gaat nog een stap verder. Daarbij kan elektriciteit uit duizenden aangesloten autobatterijen terug naar het openbare elektriciteitsnet stromen. Door auto's te laden wanneer veel elektriciteit beschikbaar is en energie terug te leveren tijdens piekmomenten, ontstaat een enorme hoeveelheid flexibele opslagcapaciteit.

De Vlaamse Regering ziet elektrische auto's zo steeds meer als rijdende energiedragers die kunnen bijdragen aan de flexibiliteit en stabiliteit van het elektriciteitssysteem.

Zijn de auto's en laadpalen er klaar voor?

Technisch kunnen sommige elektrische auto's vandaag al energie terugleveren, maar een brede uitrol is complexer dan enkel een geschikte batterij voorzien. Wagen, laadpunt, omvormer, software, energiemanagement en aansluiting op het elektriciteitsnet moeten allemaal met elkaar kunnen communiceren.

Ook de laadpaal zelf speelt daarbij een cruciale rol. Zodra een laadpunt elektriciteit kan terugsturen naar het Belgische distributienet, valt het onder de technische voorschriften van Synergrid. Bidirectionele laadinstallaties moeten een homologatie krijgen waarmee wordt aangetoond dat ze voldoen aan de technische eisen uit het C10/11-voorschrift. Klassieke laadpunten die uitsluitend elektriciteit afnemen, vallen daar niet onder.

BMW zet in België grote stap

Eerder dit jaar lanceerde BMW het eerste commerciële Vehicle-to-Grid-aanbod in Duitsland. Nu is BMW de eerste autofabrikant in België met een eigen bidirectionele laadoplossing door de Synergrid-goedkeuringsprocedure geraakt. De BMW Wallbox Professional kan in combinatie met geschikte elektrische auto's energie uit de hoogvoltbatterij terug naar de woning of het elektriciteitsnet sturen.

BMW gebruikt daarvoor een DC-oplossing waarbij de omvormer in de Wallbox Professional zit. De laadpaal ondersteunt bidirectioneel laden tot 11 kW en is geschikt voor Vehicle-to-Home. BMW omschrijft de installatie daarnaast als voorbereid op Vehicle-to-Grid.

De BMW iX3 van de Neue Klasse is het eerste model van het merk dat bidirectioneel laden ondersteunt. Ook toekomstige modellen zoals de elektrische BMW i3 en iX5 worden voor de technologie voorbereid. Daardoor kan de grote autobatterij op momenten dat de wagen stilstaat steeds meer dezelfde rol opnemen als een thuisbatterij.

De stap van BMW toont vooral dat bidirectioneel laden langzaam van proefproject naar concrete toepassing evolueert. Met het nieuwe Vlaamse decreet wordt nu ook het regelgevende kader klaargezet. Vanaf 2028 wordt slim laden alvast de standaard voor nieuwe private laadpunten. Wanneer Vlaanderen ook daadwerkelijk de stap naar verplicht bidirectioneel voorbereide laadpunten zet, zal afhangen van de verdere technologische ontwikkeling en de beoordeling van de Vlaamse Nutsregulator.

 Maak ElektrischeAuto.be jouw voorkeursbron in Google Nieuws.